بهــار آمـد
بهار آمد بهار آمد بهار خوش عذار آمد
خوش و سرسبز شد عالم اوان لالهزار آمد
ز سوسن بشنو ای ریحان که سوسن صد زبان دارد
به دشت آب و گل بنگر که پرنقش و نگار آمد
گل از نسرین همی پرسد که چون بودی در این غربت
همی گوید خوشم زیرا خوشیها زان دیار آمد
سمن با سرو می گوید که مستانه همی رقصی
به گوشش سرو می گوید که یار بردبار آمد
بنفشه پیش نیلوفر درآمد که مبارک باد
که زردی رفت و خشکی رفت و عمر پایدار آمد
همی زد چشمک آن نرگس به سوی گل که خندانی
بدو گفتا که خندانم که یار اندر کنار آمد
صنوبر گفت راه سخت آسان شد به فضل حق
که هر برگی به ره بری چو تیغ آبدار آمد
ز ترکستان آن دنیا بنه ترکان زیبارو
به هندستان آب و گل به امر شهریار آمد
ببین کان لک لک گویا برآمد بر سر منبر
که ای یاران آن کاره صلا که وقت کار آمد
(جلال الدین محمد بلخی )
بامـداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۳/ ۲۶ـ ۲۱۰۳
Copyright ©bamdaad 2026
نـوروز، هنگامه بیــداری زمیـن و امیـد انسان
داکتر نثاراحمد صدیقی
باز هم جهان به آستانه یکی از باشکوه ترین لحظه های گردش جاودانه خویش رسیده است. زمستان آهستهآهسته بار سفر می بندد و نسیم لطیف بهار پیام بیداری را در گوش خاک و آسمان زمزمه میکند. در چنین دمِ پرشکوهی از تپش طبیعت، ما به استقبال نوروز ۱۴۰۵ خورشیدی می رویم، جشنی که نه تنها آغاز سال نو، بلکه سرود جاودان زایش دوباره زندگی و نو شدن امیدهای انسان است
نوروز از کهن ترین یادگارهای فرهنگی تاریخ بشر به شمار می رود، جشنی که هزاران سال در حافظه تمدن ها و فرهنگ ها زنده مانده و نسل به نسل همچون چراغی فروزان راه زندگی مردمان این سرزمین ها را روشن کرده است. در روایتهای اسطورهای، این روز به جمشید نسبت داده شده است، روزی که آن را «روز نو » نامیدند تا نشانه آغاز روشنایی، شکوفایی و تازگی در جهان باشد.
در گستره خراسان تاریخی و به ویژه در سرزمین کهن بلخ در افغانستان، نوروز از دیرباز جایگاهی ارجمند داشته است. بلخ، این شهر باستانی که در طول تاریخ یکی از کانونهای درخشان فرهنگ، اندیشه و تمدن بوده ، همواره با آیین های نوروزی پیوندی عمیق داشته است. جشنهایی که هنوز در بلخ و مزارشریف با شور و شکوه برگزار می شود ، گواهی است بر زنده بودن این سنت دیرینه در دل فرهنگ مردم افغانستان امروز نوروز تنها جشن یک قوم یا یک سرزمین نیست ، بلکه میراثی مشترک برای میلیونها انسان در گوشه های گوناگون جهان است. از افغانستان و تاجیکستان تا ایران، آذربایجان و سرزمینهای آسیای میانه، مردمان بسیاری با زبانها، فرهنگها و باورهای گوناگون نخستین روز بهار را با شادی و امید گرامی می دارند. نوروز در حقیقت جشن همبستگی انسانهایی است که در دامان طبیعت زندگی میکنند و آرزوی صلح، دوستی و آیندهای روشن را در دل می پرورانند.
اهمیت جهانی نوروز چنان گسترده است که در سال ۲۰۱۰سازمان ملل با تصویب قطعنامهای در مجمع عمومی ، ۲۱مارچ را به عنوان «روز جهانی نوروز» به رسمیت شناخت ، این اقدام اعترافی رسمی به ارزش فرهنگی و انسانی این جشن کهن بود، جشنی که پیامآور صلح، همزیستی، دوستی میان ملتها و احترام به طبیعت است برای مردم افغانستان، نوروز همواره فراتر از یک جشن طبیعی بوده است. این روز زمان تازه شدن دلها، دیدار انسانها وزنده شدن امیدهاست. آیینهایی چون جشن گل سرخ در مزارشریف، برافراشتن «
جهنده» » در زیارت سخی، گردهماییهای مردمی، دید و بازدیدها و شادیهای دستهجمعی، همه نشان میدهد که نوروز در فرهنگ این سرزمین نه تنها جشن طبیعت، بلکه جشن زندگی و پیوند انسانی است.
همزمان با نوروز، در افغانستان « «جشن دهقان» یا « روزدهقان» نیز گرامی داشته میشود ، روزی برای بزرگداشت تلاش و زحمت کشاورزان این سرزمین که با دستهای پینه بستهه خود زمین را زنده نگه می دارند و چرخه زندگی را تداوم می بخشند. این سنت زیبا یادآور آن است که پیوند انسان با خاک و طبیعت ، بنیاد زندگی و آبادانی جامعه است.
اما پیام نوروز تنها در آیینها و جشنها خلاصه نمی شود. نوروز در حقیقت زبان روشن طبیعت است، زبانی که از دل شکوفهها، از خروش جویبارها، از سبزی دشتها و از آواز پرندگان سخن می گوید. طبیعت در هر بهار با صدایی آرام اما ژرف به انسان یادآوری می کند که قانون زندگی دگرگونی و نو شدن است .
درختی که در زمستان خشک و خاموش مینمود، در بهار دوباره جوانه میزند . زمین تیره ناگهان سبز و شکوفا میشود. برفها آب میشوند و جویبارها به خروش میآیند. پرندگان سرود زندگی را از نو آغاز میکنند و جهان رنگ تازهای به خود می گیرد. این همه به ما میآموزد که هیچ زمستانی جاودانه نیست و هیچ تاریکیای نمی تواند برای همیشه بر روشنایی چیره بماند.
در روزگاری که مردم افغانستان سالهای دشوار و پررنجی را پشت سر گذاشته اند و دلهای بسیاری از زخم های کهنه و تازه آکنده است، نوروز میتواند یادآور چراغ امیدی باشد که هرگز خاموش نمیشود. همانگونه که طبیعت در هر بهار از نو جان میگیرد، جامعهه انسانی نیز میتواند از دل دشواریها راهی به سوی روشنایی ، آگاهی، همدلی و زندگی شایستهتر بیابد. نوروز ما را به اندیشیدن فرا میخواند، به این حقیقت که جهان را میتوان با مهر، خرد و همبستگی انسانی زیباتر ساخت. آینده از آنِ کسانی است که امید را زنده نگه می دارند و با ایمان به انسان و زندگی، برای ساختن فردایی بهتر گام برمیدارند .
باشد که نوروز ۱۴۰۵ خورشیدی سرآغاز فصلی تازه از امید، آگاهی و همدلی برای مردم افغانستان و همهه مردمان این سرزمین باشد، فصلی که در آن انسانها با مهر و خرد به سوی آیندهای روشنتر گام بردارند و جهان را به جایگاهی شایسته تر برای زندگی تبدیل کنند
نوروز پیام جاودان طبیعت است،
پیام نو شدن، امید داشتن و از نو آغاز کردن
نوروزتان خجسته و بهارتان سرشار از روشنایی، امید و زندگی باد
بامـداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۱/ ۲۶ـ ۲۰۰۳
Copyright ©bamdaad 2026
در پیوست با تجاوز امپریالیستی امریکا و اسراییل بر ایران :
فراخوان عمومی « شورای جهانی صلح » به جنبشهای صلح در جهان
اکنون زمان آن فرا رسیده است که بسیج شویم و اعتراض کنیم و پایان کشتار و خون ریزی را مطالبه نمایم. در حالی که تقریباً یک هفته از تجاوز امپریالیستی امریکا و اسراییل و بمباران سنگین ایران می گذرد، پیامدهای آن همین حالا هم هولناک است، و این جنگ همچنان ادامه دارد. بیش از ۱۲۰۰ ایرانی جان شان را از دست دادهاند و هزاران نفر دیگر زخمی شدهاند. امپریالیستها به چند مدرسه و شش بیمارستان و همچنین بسیاری از دیگر زیرساختهای غیرنظامی در ایران حمله کردهاند. اقدام متقابل ارتش ایران در حمله به پایگاههای نظامی متعدد امریکا در منطقه حلقه پیش بینیشده در این زنجیره تجاوز امپریالیستی است که نه مایه تعجب است و نه علت آغاز درگیری. رییس جمهور امریکا و وزیران کابینه جنگ او، همراه با نخست وزیر اسراییل که جنایتکار جنگی شناخته می شود، جنگافروزان و قاتلانی بی رحماند که برای کنترول کردن منابع انرژی، مسیرهای حمل ونقل، و حوزههای نفوذ ژیوپولیتیک دست به این اقدامات زدهاند. این ادعای ریاکارانه که ایران سلاح هسته یی دارد فقط بهانه است، به ویژه زمانی که اسراییل در خاورمیانه سلاح هسته یی در اختیار دارد. امپریالیزم امریکا و متحدانش هرگز نقشه های شان برای «خاورمیانه جدید» را پنهان نکردهاند، که شامل تغییر دادن مرزها، ایجاد سرزمینهای تحت قیمومیت جدید، برانگیختن انقلاب های رنگی، تغییر رژیم های خشونت آمیز، و موارد دیگری است.
در این تجاوز کنونی علیه ایران، ما نگرانی جدی خود را از برنامه ها و اقدامات امریکا و اسراییل برای بهره گیری از اقلیت های قومی در مناطق غربی ایران برای ایجاد بی ثباتی بیشتر و برانگیختن گرایش های جداییطلبانه احتمالی آینده ( با همکاری نیروهایی از کشورهای همسایه ) اعلام می کنیم. هیچ توهمی نباید داشت که هیچ اقلیت ملی یا مذهبی، در هیچ کشوری، چه از لحاظ تاریخی و چه امروز، نمی تواند با تسلیم شدن در برابر نیروهای امپریالیستی یا همکاری با آنها به حقوق اش دست یابد. ما بار دیگر شاهد سواستفاده از نیروهای آسیب پذیری هستیم که برای پیشبرد طرح های امپریالیستی مورد بهرهبرداری قرار می گیرند.
شورای جهانی صلح در این لحظه حساس از همه جنبش های سازمان یافته صلح و نیروهای صلح دوست جهان می خواهد که به خیابانها بیایند و صدای شان را علیه این جنایت تجاوزکارانه امپریالیستی به ایران بلند کنند و طرح های کثیف و مرگ بار امپریالیزم امریکا، اسراییل، و متحدانشان در خاورمیانه را افشا کنند. دشمنان صلح قدرتمند به نظر می رسند، اما جنبشهای سازمان یافته مردمی میتوانند آنها را متوقف کنند، به ویژه در کشورهای عضو ناتو و اتحادیه اروپا که، آشکارا یا در سکوت، این جنگ امپریالیستی را تایید یا تحمل می کنند. این کشتار و خونریزی باید فوری پایان یابد.
دبیرخانه شورای جهانی صلح
۶مارچ ۲۰۲۶
بامـداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۱/ ۲۶ـ ۱۲۰۳
Copyright ©bamdaad 2026
طفلی به پدر گفت که عید رمضانست
روز طرب و عشرت و عیش همگانست
دل ها همه جوشیده و لب ها همه خندان
تن ها همه پوشیده و جان ها به امانست
پوینده به هر برزن وگرونده به هر کوی
گرپیر و جوانست اگر خورد وکلانست
این برسرآن دست گزین از ره الفت
وین برلب آن بوسه گذار از دل و جانست
جز جامه خلقان که مرا در بر و دوش است
کو آنکه دراین عید ورا جامه چنان است
درخانه همسایه بی عاطفه ما
خوراکه و پوشاکه کران تا بکرانست
رخت من و توکهنه ترازعمر زمانه
قوت من و تو شورتر از اشک روانست
اینجا سخن ازنیش و درآنجا سخن از نوش
داد و دهش چرخ چنین است و چنانست
همسایه پسر را که بود مال فراوان
لطفش به من ای باب ندانی که چسانست
خواهم که یکی جامه از او عاریه گیرم
کوه همدم و همراز من از دیر زمانست
بیچاره پدر گفت که ای جان گرامی
امداد زبیگانه مجویی که زیانست
ازبهر دو نان منت دونان نتوان برد
این پند زمن گیر که سود دو جهانست
مگرای به ذلت که ترا جلوه دهد پست
بگرای به همت که ترا این به ازآنست
آری به بر و دوش تو این جامه خلقان
خوشتر ز پذیرایی احسان کسانست
بی هوده نپیندار که گفتند بزرگان
با کهنه خود ساز نو خلق گرانست.
( احمد ضیا قاریزاده )
بامـداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۱/ ۲۶ـ ۱۹۰۳
Copyright ©bamdaad 2026
پیام انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان بمناسبت هشتم مارچ، روز بین المللی زن
هشتم مارچ (روز جهانی زن )
هشتم مارچ، روز جهانی زن، گرامیداشت مبارزه تاریخی و در بیشتر از یکونیم قرن مبارزه عدالت خواهانه زنان جهان برای دستیابی به حقوق، آزادی و کرامت انسانی است.
از روزی تاریخی که به ابتکار جنبشهای زنان ، از نیویارک ، تا کوپنهاگ و در سراسر جهان همگانی گردید و با رسمیت یافتن آن از طرف سازمانملل متحد در سال (۱۹۷۷ م ) به نماد همبستگی جهانی برای برابری جنسیتی و عدالت اجتماعی مبدل شد.
این روز، بزرگداشت دستاوردهای سترگ زنان در عرصه های علم، فرهنگ، اقتصاد و تحولات سیاسی و اجتماعی است . دستاوردهایی که حاصل خرد، خلاقیت و ایستادگی نیمی از پیکر جامعه بشری می باشد.
امسال هشتم مارچ را در حالی گرامی می داریم که افغانستان با تجاوز گسترده نظامیان پاکستان مواجه است و مقدرات تاریخی منطقه ما ، در پیچیده ترین و خونین ترین بازی های ژیواستراتیژیک رقبای متطقوی و بین الملی ، و با قانون جنگل رقم میخورد.
باز هم این زنان اند که بیشترین بارغم جانکاه مصیب جنگ را متحمل میگردند.
زنان افغانستان متاسفانه و کماکان در دشوارترین شرایط تاریخی به سر می برند. در بیش از چهار ونیم سال گذشته حاکمیت طالبان، زنان کشور ما با محرومیت گسترده از آموزش، کار، مشارکت سیاسی و حضور اجتماعی مواجه شدهاند و تبعیض ساختاری و سیستماتیک علیه آنان اعمال گردیده است . زیر نام تطبیق شریعت ، زنان در معرض شکنجه و شلاق قرار گرفته و کرامت انسانی شان پامال گردیده است.
این روش مغایر تمام ارزش های انسانی و اسلامی در کنار فقر گسترده ، بیکاری و بحرانات اجتماعی ، مصایب هولناک طبیعی و در روزهای اخیر جنگ و کشتار اهالی ملکی توسط نظامیان پاکستان ، زنان را به آسیب پذیرترین قشر جامعه بدل ساخته است.
با آنهم، زنان شجاع افغانستان در خط مقدم مقاومت مدنی ایستادهاند ، با صدای رسا در برابر افراطگ رایی، زن ستیزی و حذف سیستماتیک از جامعه «نه» گفتهاند و به مبارزه بخاطر حقوق و آزادی ادامه می دهند.
امروز، داعیه برحق زن افغان تنها یک مطالبه فمینیستی نیست ، بلکه یک خواست بزرگ انسانی، ملی و بین المللی است که با منافع ملی افغانستان و تدام جامعه پیوند دارد.
افغانستان بدون تأمین حقوق و آزادی های زنان، یعنی بیشتر از نیم از پیکر جامعه ، هیچگاهی به صلح پایدار، توسعه و عدالت دست نخواهد یافت.
حقوق زنان، هم در تعالیم اصیل اسلامی بر بنیاد کرامت انسانی، و هم در اسناد معتبر بینالمللی، علامیه جهانی حقوق بشر ومیثاق های ناشی از آن و کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض علیه زنا ن به صراحت مورد تأکید قرارگرفته است که با دین و آیین افغانستان مطابقت دارد و در بیشتر یک قرن گذشته نظام حقوقی افغانستان نیز اصل تساوی حقوق زن و مرد را به رسمیت شناخته اند.
از این رو، هرگونه تلاش برای حذف زنان از عرصه های اجتماعی، مغایر با ارزش های اسلامی، اصول حقوق بین الملل و نظام حقوقی کشور میباشد. و خلاف منافع علیای افغانستان است.
انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان به مثابه مدافع داعیه بر حق زنان و دختران افغانستان ، بار دیگر تأکید می نماید که تحقق حقوق و آزادی های زنان در گرو استقرار حاکمیت قانون و انفاذ قانون اساسی است. حقوق و آزادی فقط در ورای قانون معنی پیدا مینماید.
بمناسبت روز بزرگ هشتم مارچ به روان پاک همه زنانی که در راه آزادی و عدالت قربانی شدهاند ، ادای احترام می کنیم، به استقامت و پایداری زنان مبارز سر تعظیم فرود میآوریم، و با ایمان به «انقلاب امید» اعلام می داریم
هرگونه لحاجت و افراطیت بخاطر سرکوب و حذف زنان محکوم به شکست است!
هشتم مارچ بر تمامی زنان افغانستان و جهان مبارک و فرخنده باد!
با حرمت
میر عبدالواحد سادات رییس انجمن
بامـداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۱/ ۲۶ـ ۰۹۰۳
Copyright ©bamdaad 2026