اهمیت شناخت از پدران بزرگ معنوی ما
میرعبدالواحد سادات
بخاطر روشنگری امروز ما و درک از مدرنیته و مشروطیت در جدل تاریخی و جاری «مشروعه» و «مشروطه» شناخت مشروطیت در افغانستان، بدون درک از نقش پر اهمیت روحانیون روشن‌ضمیر و پیوند آنان بااندیشه قانون، آزادی و مسئولیت اجتماعی، ممکن نیست.
جدل تاریخی میان «مشروعه» و «مشروطه» در تاریخ بازتابی از کشاکش میان استبداد، استعمار وبیداری فکری جامعه افغانستان بوده می باشد . بازخوانی این تجربه، امروز بیش از هر زمان دیگر، برایروشنگری و بیداری ملی ما حایز اهمیت بزرگ می باشد .
نخستین سراج الاخبار افغانستان؛ طلوع آگاهی
۲۲ جدی، مصادف است با سالروز نشر نخستین شماره سراج الاخبار افغانستان ، نشریه ای که در(۱۲ جنوری ۱۹۰۵ میلادی ) در (۳۶ ) صفحه منتشر شد و نقطه عطفی در تاریخ مطبوعات، اندیشه سیاسیو بیداری ملی کشور به شمار می رود.
عنوان این نشریه بزرگ توسط زنده یاد سید محمد داود حسینی فقید ، خطاط بزرگ هفت قلمی ، ادیب وبیدل شناس معروف ، خطاطی گردیده بود .
سراج‌الاخبار افغانستان را می توان و به درستی یکی از مظاهر روشن و بومیِ مدرنیته در افغانستان دانست ، البته با این توضیح مهم که این مدرنیته، تلفیقی، تدریجی و درون زا بود. مدرنیته ای که از دل نیازملی ، سنت دینی، و مواجهه با جهان جدید زاده شد، اما به دلیل ساختارهای سیاسی و اجتماعی ناپایدار، ناتمام ماند.مسوولیت این نشریه را مولوی عبدالروف خان کندهاری فقید ، متخلص به «خاکی»، سرمدرس مدرسه شاهی (درسگاه علوم دینی در مسجد چوب فروشی کابل) بر عهده داشت و مولوی نجف‌علی فقید ازاستادان دارالعلوم حبیبیانا ( لیسه عالی حبیبیه)، معاون ایشان بود.
چنان که علامه عبدالحی حبیبی فقید در کتاب جنبش مشروطیت در افغانستان توضیح می دهد، تأسیس این نشریه به ابتکار منوران و دانشمندان مدرسه شاهی و دارالعلوم حبیبیه صورت گرفت. آنان این پیشنهاد را به امیر حبیب‌الله خان ارائه کردند تا:
«انجمنی از دانشمندان افغانی به وجود آید، تا یک جریده پانزده روزه به نام سراج‌الاخبار افغانستان درکابل نشر نماید.»(نقل از صفحه ۶ همان کتاب)
اما این حرکت روشنگرانه، به مذاق استعمار و اعیان دربار خوش نیامد ، و سرانجام ، «سرپنجه استعمارگلوی آن را گرفت» و نشریه به گونه‌ای ظالمانه توقیف گردید.
مولوی عبدالروف «خاکی» ، روحانیِ مشروطه خواه و پیشگام بیداری ملی
مولوی عبدالروف خان کندهاری ، از رهبران فکری مشروطیت اول، فرزند مولوی عبدالرحیم کاکر قندهاری شهید بود، عالمی که در خرقه مبارک، به دستور مستقیم امیرعبدالرحمن خان به شهادت رسید. با این‌همه، اعضای این خانواده در برابر استبداد خاموش نماند و فرزندانش در مشروطیت دوم و نهضت امانی نقش برجسته‌ای ایفا کردند.
از جمله، مولوی عبدالواسع کندهاری فقید فرزند دوم این خاندان، از علمای بزرگ روشن ضمیر، مدافع حاکمیت و سیادت قانون و مؤلف نخستین قانون جزای کشور با عنوان تمسک القضات امانیّه بود ، شخصیتی که بحق به عنوان «پدر تقنین افغانستان» شناخته می شود، که متاسفانه سرانجام توسط حبیب‌الله کلکانی اعدام گردید.
میراث فکری و ادبی این روحانی منوّر
مولوی «خاکی» فقید، افزون بر جایگاه دینی و سیاسی، در زبان‌های عربی، دری و پشتو آثار متعددی ازخود به جا گذاشت و شاعری ذواللسانین بود. اندیشه او، آمیزه‌ای از دین، آگاهی ملی، آزادی خواهی واصلاح اجتماعی است.
منحيث حسن ختام ، اين يادداشت را با خشنودى روان آن ازاديخواه بزرگ و همرزمان شان ، دو بيت ازاشعارشانرا با دوستان شريک مينمايم :
افغان اگر نظر فگند بر صلاح خويش
اول ببايدش كه بگيرد سلاح خويش
گر اصلاح وى ، طلب عيش و عشرتست
فرض است انكه محو كند اصطلاح خويش.
بامـداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۱/ ۲۶ـ ۲۲۰۱
Copyright ©bamdaad 2026
بیانیه کمیسیون زنان فدراسیون جهانی اتحادیه های کارگری
کمیسیون زنان فدراسیون جهانی اتحادیه های کارگری یورش امپریالیستی و واپس گرایانه علیه جمهوری بولیواری ونزویلا را به شدت محکوم می کند. کمیسیون این کنش خشونت آمیز را در راستای منافع سرمایه‌های انحصاری بین‌المللی و طبقات حاکم می داند که برای دستیابی به سود خود، در کشاندن مردم به جنگ، خشونت و سیه روزی هیچ تردیدی ندارند.
کمیسیون زنان فدراسیون جهانی اتحادیه‌های کارگری ( WWC ) ربودن رییس جمهور نیکولاس مادورو و همسرش سیلیا فلورس را بی‌هیچ قید و شرطی محکوم می کنیم، که کنشی بسیار گرانبار است و نشانگر تجاوزگری سیاسی و بنیادین، حمله به حاکمیت مردم و پیام آشکار هراس آفرینی به همه مردم و دولت‌هایی که در برابر چیره گی امپریالیستی سر به کرنش فرود نمی آورند. ما خواستار آزادی بی درنگ رییس جمهور مادورو و رزمنده نخست، سیلیا فلورس هستیم.
این تاخت وتاز در بستر چالش‌های ژرف ساختاری سرمایه داری در ایالات متحده و کشورهای غربی رخ می دهد، بحرانی که طبقات حاکم کوشش در برون رفت از آن با شدت بخشیدن به بهره کشی، سرکوبگری و چنگ اندازی‌های بیرونی دارند. امپریالیزم، که توان پایندانی اسباب زندگی مناسب برای کارگران در کشورهای خود را ندارد، کوشش می کند با تاراج منابع طبیعی دیگران، چپاول دارایی های مردم و زیر فرمان درآوردن کشورهایی که خواهان استقلال و واپایش همگانی بن مایه ها خویش هستند، از آشفتگی خارج شود.
ونزویلا آماج تاخت و تاز قرار گرفته است زیرا سدی است در برابر سود سرمایه جهانی و از حق مردم خود برای تصمیم گیری در باره آینده خویش و واپایش دارایی های خود دفاع می کند. تحریم های جنایتکارانه، محاصره اقتصادی، تهدید علیه کوبا، کولمبیا، مکسیکو و گرینلند در رسانه ها و کوشیدن برای کودتا، همه و همه ابزارهای یک استراتیژی طبقاتی هستند که خود خواسته توده‌های مردم، کارگران، زنان و تنگ دست ترین بخش‌های جامعه را هدف قرار می دهد.
ما با خشم و نفرت همدستی شرم آور دولت هایی که دنباله رو سودجویی امپریالیست‌ها هستند و پیگیر و ناپیگیر در این دست یازی شرکت می کنند، به نیازها و خواست طبقه کارگر خود خیانت کرده و شریک جرم رنجی می شوند که بر مردم ونزویلا وارد شده است، محکوم می کنیم.
ما به عنوان زنان فدراسیون جهانی اتحادیه های کارگری و بخشی جدایی ناپذیر از طبقه کارگر جهانی، پافشاری می کنیم که مبارزه برای رهایی زنان از رزم با سرمایه داری، امپریالیزم و هر گونه بهره کشی و ستم جدایی‌ناپذیر است.
ما همبستگی بی کم و کاست، رزم جویانه و جهانی خود را با زنان ونزویلا، جنبش کارگری و مردم ونزویلا که در برابر دراز دستی های امپریالیستی ایستاده گی کرده و از ارزش‌های انسانی خود دفاع می‌کنند، ابراز می داریم.
ما خواستار پایان بی درنگ همه دخالت‌های امپریالیستی، پایان تحریم ها و محاصره اقتصادی و احترام به حاکمیت ملی ونزویلا و اراده مردم اش هستیم. صلح و عدالت اجتماعی هرگز با تسلیم به دست نمی آید، بلکه تنها، پیامد رزم مشترک مردم در برابر سرمایه و امپریالیزم است.
کمیسیون زنان فدراسیون جهانی اتحادیه های کارگری (WFTU) همچنان پیشتاز مبارزه طبقاتی، در برابر جنگ و امپریالیزم، برای دستیابی به صلح، حاکمیت خلق‌ها و رهایی زنان خواهد بود.
دست‌ها از ونزویلا کوتاه!
آزادی بی درنگ مادورو و سیلیا فلورس!
مرگ بر امپریالیزم و سرمایه!
مقابله با دولت‌های همدست و نوکر!
زنده باد مبارزه طبقاتی و همبستگی بین‌المللی خلق‌ها!
بامـداد ـ سیاسی ـ ۲/ ۲۶ـ ۱۳۰۱
Copyright ©bamdaad 2026
گزارش کنفرانس شورای سراسری زنان افغان درهالند
به تاریخ ۲۶ نوامبر ۲۰۲۵ طی کنفرانسی از سوی شورای سراسری زنان افغان درهالند
از روز خشونت علیه زنان از طریق زوم برگزارگردید که در آن شخصیت های مستقل و فعالین سیاسی و اجتماعی از اروپا ، مسوولین نهادهای زنان شرکت ورزیده در مورد تاریخچه روزمحو خشونت، انواع خشونت ها و خشونت که در حال حاضر زنان افغانستان متحمل میشوند ،به ترتیب ذیل سخنرانی نمودند:
محترمه بانو عزیزه عنایت شاعر ، محترم پروفیسور نثار احمد صدیقی ، محترمه بانو فرح اونچی زاده ،محترم شهاب الدین سرمند، محترمه سیده طلوع، محترمه زلیخا پوپل ، محترمه گلچهره یفتلی ،محترمه داکتر شفیقه رزمنده ، محترمه یاسمین زیارمل، محترم محمد الله وطندوست، محترم عبدالله سپنگر، محترم ولی محمد زیارمل سخنرانی نمودند.
گرداننده گی کنفرانس را بانو سهیلا زحمت مسوول شورای سراسری زنان افغان درهالند به عهده داشتودر قسمت ثبت و نشر کنفرانس محترم انجنیر حبیب فتاح همکاری نمودند.
بامـداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۲۵/۱ـ ۰۶۱۲
Copyright ©bamdaad 2025
اعـلامیـه شـورای اروپایی حـزب آبـادی افغانستان
مورخ ۵ جنوری ۲۰۲۶ میلادی
درآغاز سال نو میلادی دهل و کرنای تبلیغاتی عده ای از کوته اندیشان سیاسی به صدا آمد و بار دیگر از وحدت شورای اروپایی حزب آبادی افغانستان با حزب نامنهاد دموکراسی وترقی افغانستان سخن گفته شد . این بار نیز چنین افاده شد که گویا شورای اروپایی حزب آبادی افغانستان در حزب مذکور مدغم شده و با پذیرش نقش دنباله رو از مرام آن تشکل پیروی می کند .
شورای اروپایی حزب آبادی افغانستان این ادعا و نمایش مضحک ، و به خصوص سواستفاده از نام خویش را مغایر همه موازین اخلاق سیاسی میداند و نا درستی آنرا به پیشگاه هموطنان شرافتمند و همه رهروان صادق جنبش دموکراتیک و دادخواهانه کشور ابلاغ می نماید . همچنان تصریح میدارد که دراین زمان با هیچ تشکلی وحدت سازمانی نکرده است .
شورای اروپایی حزب آبادی افغانستان یگانه سازمان رسمی ، معتبر و وابسته به حزب آبادی افغانستان است که از بدو تاسیس حزب تا اکنون فعالیت مینماید و بدور ازهرگونه صحنه سازی
های مضحک و تبلیغات کاذب بخاطر وحدت راستین همه نیروهای دموکرات ، مترقی و داد خواه افغانستان مبارزه می کند .
شورای ما معتقد است که با کجدستی و کلاش نمیتوان وحدت اندیشه و عمل را تامین نمود و بنیاد سست و کاواک تشکلی را استوار ساخت . سر نهادن به وعده های فریبنده و عدول از پرنسیب در واقع همدستی با کسانی است که محیلانه در پی فروپاشی نهضت داد خواهانه و استفاده سو از نام پر افتخار رهبران نامدار این جنبش اند و اگاهانه سیاست های مردمی و ملی انرا به بیراهه می کشانند .
شورای اروپایی در همسانی با اسناد مرامی و سازمانی حزب آبادی افغانستان با پایداری کامل به کار و فعالیت های سیاسی خود بخاطر وحدت ملی و تحقق امر شریفانه مردم افغانستان ادامه میدهد در راه تامین صلح و همبستگی همه خلق های جهان ازهیج تلاشی دریغ نخواهد کرد . آرزوی ما چنانچه در
فراخوان کنفرانس با شکوه شورای اروپایی ما در ماه جون سال پیش در کشور هالند بیان شد همانا وحدت صادقانه همه نیروهای وطنپرست ، به خصوص همه رهروان راه پیشرفت وعدالت اجتماعی در هر شکل ممکن سازمانی است که بخاطرتحقق آن همچون در گذشته نیرو و خرد خود را بکار خواهیم گرفت .
ولی محمد زیارمل
رییس شورای اروپایی حزب آبادی افغانستان
بامـداد ـ سیاسی ـ ۱/ ۲۶ـ ۰۸۰۱
Copyright ©bamdaad 2026
وظایف جوانان افغانستان، رسالت یک نسل آگاه برای تغییر عادلانه و انسانی
دکتر نثار احمد صدیقی
افغانستان امروز در تنگنایی قرار دارد که تاریخ آن را بارها تجربه کرده: سلطه بی‌عدالتی، تبعیض و سرکوب .
اما در دل همین تاریکی، نسلی قد برافراشته که رسالتش تنها نجات فردی نیست، بلکه روشن کردن راه جمعی برای یک جامعه آزاد، برابر و انسانی است.
جوانان، چه در داخل کشور و چه در بیرون مرزها، به مثابه نیروهای آگاه و روشنفکر جامعه، حامل بار تاریخی تغییر اجتماعی‌اند، این رسالت نه با خشونت، بلکه با آگاهی، سازماندهی اجتماعی، همبستگی مردمی و مقاومت مدنی هدفمند شکل می‌گیرد؛ همان روح چپ دموکراتیک که بر عدالت و آزادی توأمان تاکید دارد.
چگونه از بیرون مرزها به نیروی مؤثر تبدیل می شویم؟
جوانانی که امروز در بیرون از افغانستان زنده گی می کنند، تنها مهاجر نیستند؛ آنان حامل صدا و حافظه جمعی ملتی‌اند که عدالت می طلبد، حضور آنان در بیرون، به یک امکان تاریخی بدل شده است:
الف ـ دادخواهی سازمان‌یافته و آگاهانه
به‌جای اعتراض‌های پراکنده، جوانان می توانند شبکه های منظم دادخواهی بسازند، گروه‌هایی که روایت‌های مستند و انسانی از وضعیت افغانستان را به گوش نهادهای مدافع حقوق بشر، رسانه‌ها، دانشگاه‌ها و افکارعمومی جهان برسانند
این صدای جهانی، فشار اخلاقی و سیاسی ایجاد می کند و مانع فراموش شدن مردم افغانستان می شود.
ب ـ سرمایه گذاری بر دانش و آگاهی جمعی
تحصیل، پژوهش و یادگیری تخصصی در بیرون تنها یک موفقیت فردی نیست؛ بلکه سرمایه اجتماعی برای آینده افغانستان است. نسل‌های قبلی این فرصت را نداشتند، اما امروز جوانان می توانند علوم سیاسی، اقتصاد، تکنولوژی، مدیریت اجتماعی و حقوق را بیآموزند تا فردای کشور بر شانه‌های آگاهی استوار باشد.
ج ـ شبکه سازی بین‌المللی و ایجاد پل‌های ارتباطی
اندیشه چپ دموکراتیک بر همبستگی جهانی زحمت‌کشان و محرومان تأکید دارد. ایجاد ارتباط با نهادهای مترقی جهان، جنبش‌های عدالت خواه، اتحادیه‌های دانشجویی و گروه‌های همسو می تواند افغانستان را به بخشی از مبارزه جهانی برای آزادی و برابری پیوند دهد.
نقش جوانان در شرایط کنونی؛ رسالت آگاهی، عدالت و همبستگی
در جامعه ای که فضای سیاسی بسته شده و صدای اعتراض خاموش می شود، نقش جوانان فقط ناله در تاریکی نیست؛ خودِ نفس کشیدن آگاهانه یک مقاومت است:
الف ـ پاسداری از خرد جمعی
جوانان باید حافظان آگاهی باشند؛ روایت‌های کاذب را افشا کنند، ارزش‌های انسانی را زنده نگه دارند و فرهنگ پرسشگری را ترویج نمایند، چون حاکمیت‌های استبدادی پیش از هر چیز اندیشه را محاصره می کنند.
ب ـ دفاع از عدالت اجتماعی
دیدگاه چپ دموکراتیک از جوانان می خواهد کنار ضعیف ترین قشرها بایستند
زنان، کارگران، روستاییان، مهاجران، کودکان بی‌سرپناه!
این همبستگی اخلاقی، بنیان یک جامعه نوین و انسانی را شکل میدهد.
ج ـ محافظت از هویت و فرهنگ آزادمنشانه
نوشتن، مستند سازی، کار فرهنگی، هنر، شعر و موسیقی همه اشکال مقاومت نرم‌اند؛ زیرا فرهنگ را نمی توان زندانی کرد.
فرهنگ آزاد، ذهن آزاد می سازد؛ و ذهن آزاد آغاز هر تحول بزرگ است.
د ـ زنده نگه داشتن امید اجتماعی
امید، برخلاف تصور، احساس نیست؛ یک عمل سیاسی و اجتماعی است .ناکامی قدرت‌ها زمانی آغاز می شود که جوانان امید را رها کنند ،پس حفظ امید، یک وظیفهٔ اخلاقی و تاریخی است.اقدامات عملی برای نسل امروز؛ گام‌های کوچک، تأثیرهای بزرگ بی‌عدالتی‌های بزرگ با قدم‌های کوچک اما پیوسته شکست می خورند. این اقدامات، هم در داخل و هم در بیرون قابل اجرا هستند
اقدامات عملی برای جوانان داخل افغانستان:
- خودآموزی هدفمند در حوزه‌هایی مثل زبان‌ها، رسانه، حقوق بشر، علوم اجتماعی و مهارت‌های دیجیتال؛ ایجاد آگاهی یعنی ساختن قدرت نرم ،
- یجاد حلقه‌های کوچک فکری و آموزشی ( ایمن، قابل اعتماد و بدون فعالیت سیاسی علنی )
- تولید محتوا برای حفظ فرهنگ، هویت و آگاهی اجتماعی
کارهای داوطلبانه و اجتماعی: کمک به کودکان، آموزش مخفیانه، برنامه‌های محیط زیستی، حمایت از خانواده‌های آسیب دیده.
- تقویت حس همبستگی محلی: در محلات، روستاها و میان مردم، زیرا تغییر از پایین آغاز می شود.
اقدامات عملی برای جوانان در بیرون از افغانستان:
- ایجاد و گسترش شبکه‌های فعال دادخواهی و عدالت خواهی بین‌المللی،
- تولید فیلم، گزارش، مقاله، پادکست و آثار هنری برای بازتاب درد و امید مردم افغانستان،
- ساختن برنامه‌های آموزشی آنلاین برای دختران و پسران محروم از آموزش ،
- حمایت از خانواده‌ها و پروژه‌های محلی از راه دور،
- تقویت همبستگی با جنبش های عدالت‌طلب جهانی،
سخن پایان:
رسالت یک نسل برای آزادی و عدالت تغییر نه با یک حرکت بزرگ، بلکه با میلیون‌ها حرکت کوچک آغاز می شود
نسل جوان افغانستان امروز حامل رسالت تاریخی ساختن جامعه‌ایست که بر آزادی، برابری، عدالت و کرامت انسانی بنا شود. بگذارید جهان بدانداین نسل شکست ناپذیر است، چون آگاه است؛ آگاه است، چون ریشه در رنج مردم خود دارد؛ و رنج مردم، همواره مادر بزرگ ترین تغییرات تاریخ بوده است.
بامـداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۲۵/۱ـ ۰۵۱۲
Copyright ©bamdaad 2025