به افتخار مادر،

موجودی که بعد نبودش کمبودی وی را اضافه ترازهرچیز دیگراحساس میکنیم .                                                                 

مادر

مادر تو بهار زنده گانی مادر

مادر تو بهشت جاودانی مادر

هردم که به خاطرم بیایی مادر

صد غصه ودرد راتودوایی مادر

              ***

مادر مادر فدای نامت مادر

هر لحظه ترا خواهم کجایی مادر

مادر که ز تو هستی آغاز شده

میرم به صفای قلب پاکت مادر

  حکیم کرنزی ، ۲۰۰۵ ترسایی

 نبود مادر

مادرم رفت فروغ زمانه خاموش شد

هستی ام رفت جهانم یکسره سیاه پوش شد

نور عشرت که زمانی به درو دشت ودمن سایه فگند

یکباره رخت ببست و سرا بی ایینه شد

او که هستی بدادو رنگ دل افروز حیات

رفت به خلوتگهّ لوح دیگری تاج پوش شد

شناخت من ز جهان پایه ز لطف او گرفت

نبض عرفان فلک مایه ز مهر او گرفت

او مرا پابه پا بردوبه درگاه سعادت برساند

ز ادمیت برهانیدوبه استان انسانیت بکشاند

مادر ای شهسوارشهپر اسرار وجود

سرور جاه جلال و کاخ ابنای وجود

درنبودش چه توان کرد خدایا تو بگو

در سجودش چه نوا کرد خدایا تو بگو

من که دیوانه و حیران وپریشان گشتم

راه بنما چکنم من خدایا توبگو

حکیم کرنزی ، سال۲۰۰۶ ترسایی هالند

قبله چون میخانه کردم ، پارسایی چون کنم ؟

عشق ، برمـن پادشا شد ، پادشایی چون کنم ؟

کعـبۀ یـارم خرابات است و اِحــرامـش قمــار

من همان مـذهب گرفتم ، پارسایی چون کنم ؟

من چو گـردِ بـاده گشتم، کم گــرایم گــِردِ بـاد

آسمــانی کــرده باشــم ، آسـیایی چـون کـنم ؟

عشق تو با مفلسان سازد، چو من در راه او

برگ بی برگی نـدارم، بینوایی چــــون کنم؟

او مرا قلاش خواهد، من همان خواهم که او

او خدای من، بر او، من کدخدایی چون کنم؟

کدیۀ جان و خرد هر گز نکرده بر درش،

خاک و باد و آب وآتش را گدایی چون کنم؟

بـــرسرِ دریا چـــــو از کاهی کمم در آشنا

با گهــر در قعــرِ دریا آشنایی چــــون کنم؟

با خرد گویم  که« از می چون گریزی ؟» گویدم :

 « پیِش روحِ پاک، دعوی روشنایی چون کنم؟ »

با نکورویانِ گبران بوده در میخانه مست

با سیه رویان دین ،زُهدِ ریایی چون کنم؟

چون مرا، او،  بی سنایی دوستردارد همی

جز به سعی باده خود را بی سنایی چون کنم ؟

از همه عالم جدا گشتن توانستم ولیک

عاجزم تا از جدائی خود جدائی چون کنم ؟

( سنایی غزنوی )

به افتخار روز مادر

نوشته : عزیزه عنایت

مادر را میستا یم ، مادر که چون خورشید زرین در سپیده دم زندگی بشریت تابیده و مثل ابرنیسان قطرات آب حیات را درگلوی بشرچکانیده است وچون کوه بلند و استوار سایه می افگند تافرزندش را ازسرما وگرما بدورنگهدارد وتا پای جان نسبت بخودش به کودکش بیشترمی اندیشد ، ازاهدای محبت به فرزندان هرگز خسته نشده وبرا ی همه، دوراز تبعیض یکسان مهرو صفا میبخشد . مادر، جهان هستی را برای ما آماده ساخته و مشعل دار راه حیات نسل به نسل بوده است .

مادرکه از جهان خلقت یک موجود گرامی، فداکار، مهربان خلق شده است با تکالیف زیاد و حوصله مندی در پرورش وتربیه اطفال خویش ازهیچ نوع خـودگذری دریغ نکرده وبا شیره جان وصفای قلب بادستان نوازش گر خودکودکش را به دامان خویش می پرورد که نوزاد ازهمـان لحظه نخست با لبخنــد مـادرآشنا میشود و به مرور زمان ازمادرمی آموزد،زیرا او اولین مربی ویگانه غمخوارفرزندشاست.بشرکه پرورده دامان اوست.خداوند تعالی نیز در قرآنکریم  کتاب آسمانی ورهنمای مسلمانان وبشریت فرموده است که بهشت درزیرپای مــادران است. درجهان هرچه نوابغ، فیلسوف، شاهان نامدار، دانشمندان، که به اوج مقام وشخصیت  رسیده اند ثمره تربیت دامان اواست .      

بهمین مناسبت است که حق مادربرفرزندانش بیشتربوده ودراکثرکشورها به گرامیداشت ازمقام والای مادرنهاد های اجتماعی، بعضی ازمراجع رسمی و خانواده ها ازروزمادر تجلیل واین روز را گرامی میدارند .

قابل یادآوری است که درمیان بنیان گذاران رو مادرمیتوان از سه زن امریکایی یادکرد، اناجارویس ، انا – دختر- انا جارویس وجولیاواردهو. انا جارویس خانم خانه داری بود که در امور اجتماعی و مخصوصاً بخاطرنجات کودکان ازمرگ ومیر، فعالیت میکرد و خودش دارای یازده فرزند بودکه فقط چهار آنان زنده بودند و متباقی را ازدست داده بود.وی فعالیت هــایش را از سالهای۱۸۳۲ تا ۱۹۰۵ ادامه داد ودرسال ۱۸۵۸ زنـان را بسیج کـرده روزمــادررا بنیان گذاشت.انا جارویس همچنین در ایجاد فضای دوستی بین طرفین جنگ های داخلی امریکا ،  پس ازپایان جنگ نیزفعال بود وهمواره سعی میکرد تا فضای دوستی بـین مادران سربازان درگیر جنگ و آشتی ملی را تقویت کند.از آن زمان تاکنون در بسیاری ازکشورهای اروپایی وامریکا نیز ازمقام والای مادرتجلیل به عمل میاید . درافغانستان عزیزنظر به رسوم ،عنعنات ودین مبین اسلام که خداوند درقرآن مجید به والدین ومخصوصاً مادر،ارج گذاشته چنانچه که درفوق ذکرنمودیم ،مادران را همیشه گرامی داشته اند وبه مادر که امید دلهای جگرگوشه های خود بوده ومیباشداحترام زیادی قایل بوده ا ند، که درسالهای قبل،ازجانب موسسات رسمی و دولتی ، رادیو و تلویزیون افغانستان وهمچنان دربین خانواده های محترم ازمقام مادر تجلیل میکردند که پسران و دختران با تحایفی ازمادران خویش تقدیر بعمل می آوردنـد.

اکنون که وطن عزیزمان دوره بیشتراز سی سال جنگ را پشت سرگذرانیده است همانطوریکه  خرابی های جنگ روی بسیاری از مسایل وطن اثرگذاربوده است که نابسامانی های دامنگیر مردم شریف وطن گردیده، دولت هم نسبت به این مسایل توجهی کمترکرده است. ازجانبی نسبت عـدم تطبیق قانون منع خشونت علیه زنان ازسوی زن ستیزا ن جریان دارد که ارج گذاری مقام مادران را نه چندان به شکل که لازم است تجلیل میکنند بلکه درروستاهای کشورمادران رنج دیده وطن ازمقام وگرامی داشت این روزباشکوه حتا آگاهی هم ندارند .

امید وارم که مقامات ذیربط دولتی نیز متوجه این نکته شده ازمقام والای مادرطبق رسوم وعادات  دیرینه وطن گرامی داشته و ادا نمایند.همچنان مدافعین حقوق زنان ، وزارت امور زنان ، زنان پیشگام ومبارزکه درکرسی های بلند ایفای وظیفه میدارند روی این مسله دقت بیشتر نمایند.

درکشورهای اروپایی وامریکا از جانب نهادها، انجمن هـای زنان افغان درحالت دوری ازوطن مقام مادررا ارج گذاشته با ترتیب محافل، توزیع تحایف به مادران گرامی افغان، ازاین روز قدردانی مینمایند، که البته زحمات و تلاش های دست اندرکاران این برنامه ها قابل قـدروستایش بوده که با چنین نشست های با شکوه وشاد فضای گرم و صمیمی افغانان، دوراز میهن به وجود آمده ازدید وبازدید یکدیگرهموطنان مان لذت میبرند واز جانبی بخاطررشد و تداوم کلتور و عنعنات وطن ما، دربین جوانان افغان دورازمیهن نتیجه مثبت داشته که باعث افتخارهرافغان میباشد.

لهذا این روز خجسته را به تمام مادران جهان مخصوصاً مادران با شهامت افغان ازصمیم قلب تبریک گفته ، سعادت جاویدان برایشان آرزودارم .

                    غزنی مرکز فرهنگی جهان اسلام

غزنه کانون بزرگی ست به فرهنگ وادب

ما چه کردیم به غزنی که به آن فخر کنیم

نوشته :عبدالوکیل کوچی

غزنی، غزنه یا غزنین ، مهدعلوم و دانش و آیینه تمام نمای مدنیت  باستانی آریانای بزرگ، نماد  تاریخی فرهنگ خراسان کبیر وتمدن پنجهزار ساله سرزمین افغانستان میباشد .

آثار تاریخی اسلامی در شهر غزنی ، یاد آور عظمت فرهنگ با شکوه اسلامی بوده  و انتخاب این شهر به حیث مرکز فرهنگی اسلامی جهان اسلام، گستره تمدن پویای اسلامی وعظمت تاریخی آن را تحقق میبخشد.

افغانستان قبل از اسلام، فرهنگ بخصوص خود را داشت. با توجه به تحقیقات علما ودانشمندان ، غزنی در عهد باستان وتا سده هفتم میلادی یکی از مراکز بودا یی مرکز زابلستان بوده ودر اواخر همین قرن، مردم آن به دین اسلام درآمدند. هرچند دانش  یونانی در شمال ومغرب افغانستان نفوذ مختصری داشت که بعد ها در فرهنگ اسلامی اثر نمود .

 بعد از ظهور اسلام وانکشاف فرهنگ اسلامی ، فرهنگ افغانستان شکل دیگری بخود گرفت ومثل سایر کشور های اسلامی رکنی از فرهنگ اسلامی گردید.اصلاً فرهنگ اسلامی فرهنگ خالص کشور نی بلکه یک فرهنگ عمومی مقتبس از فرهنگ های متنوع شرق وغرب بود .

علوم دینی این دوره بواسطه ترجمه از علوم  ملل متمدن مستفید شدند مانند  سوریانی ،حرانی ،خراسانی ،ایرانی ، هندی ، اطلاعات عمده از ریاضیات ،نجوم ،طب، طبیعیات، منطق ، فلسفه ، تاریخ وقصص انشا وترسل بزبان عربی تقدیم کرده اند .

غزنی در سال ۳۴۱ هجری به عنوان پایتخت سلسله غزنویان ویکی از مهمترین مراکز فرهنگی  ادبی پارسی درمنطقه بود .واز جمله بزرگترین شهر های متمدن خراسان بشمار میرفت واز زیبا ترین و آباد ترین شهر های آسیا بود .این شهر هزار باب مدرسه داشت ومرکز تجمع دانشمندان ،چون ابو ریحان البیرونی ، فردوسی ، حکیم سنایی ، ابو الفضل بیهقی ،عبدالحی گردیزی ،مسعود سعد سلمان ،عنصری ، فرخی سیستانی ، عسجدی مروزی ، اسکانی غزنوی ، سید حسن ،عزیز حکیم ، عثمان غزنوی ، نور اله الرشید غزنوی ، اسدی الفرج وغیره که هر کدام خورشید علم ومعرفت بودند از غزنی برخاسته اند . همچنان این شهر درعرفان مردانی همچون امام صعلوکی ، آل تباییان ، قاضی ساعد ، ودر تصوف ابو سعید ابوالخیر ، ابوالحسن حرقانی ، یحی سنجری ، ابو طارق ، عبدالله انصاری ، ابو سلیمان خطابی ، ابو منصور ثعالبی ، عبدالرحمن سلیمی ، ابو صالح طبایی ، وعلمای فن ، مانند عبدالملک طوسی ، ابو سلمان خطایی ، نوح ابن ندیم ، امیر زاده ، سعید،  قاضی  ساعد نیشاپوری ،ابو هاشم بصری ، را در آغوش خود پروریده است.ودر غزنی علاوه بر آثار تاریخی، مقبره علما ودانشمندان چون سنایی ، بیرونی ، غزنوی ، شمس العارفین ، خواجه بلغار ولی ، شیخ اجل سهروردی ،سید حسن علوی ، بهلول دانا ، علی لا لا ، سلطان عبدالرزاق ،محمود ومسعود موقعیت دارد.

در دوره غزنوی ها بعد از قصر ها ی سلطنتی ،مساجد طرف توجه عمیق قرار داشت .ودر کمال جلال وجمال اعمار میگردید .از آن جمله مسجد جامع غزنی که در آن سنگ های مربع وملون، مسدس ومنقش ومذهب بکار رفته بود .پیزاره فرش مسجد ساخته شده  از سنگ رخام و در داخل مسجد گنجایش  سه هزار نفر نماز گزاران را داشت ومسجد دارای کتابخانه های عظیم  بود. رویه های منقش ومصور وسقف فلز کاری آن مزین با تصاویرآلات  موسیقی ونقاشی های زیبا بود .نصاب تعلیمی عبارت بود از زبان وادب دری ، عربی ومنطق حکمت والاهی ، فلسفه طب ، ریاضی ونجوم ، درین شهر 12 هزار گرمابه،دکان ، سرای وکاروان سرا ها وجود داشت .غزنی منحیث گذرگاه شمال وجنوب ، بخشی از شاهرای ابریشم در آن موقعیت داشت.

با آنکه این شهر بزرگ تاریخی در اثر حملات غوری ها ، مغول ها وپس از آن جنگ های داخلی وخارجی به نیمه ویرانه مبدل گردید ولی قامت افراشته مینار ها ومساجد این شهر تا هنوز پابرجا بوده ، گذشته های درخشان وآثاربزرگ تاریخی بجا مانده آن همواره تو جه جهانیان را بخود جلب نموده است که انتخاب این شهر بحیث مرکز فرهنگی جهان اسلام در واقع گویای حقیقت یک تمدن بزرگ واساسات عالی فرهنگ باستانی درین سرزمین میباشد. شهرغزنی که در ۱۴۵ کیلومتری جنوب کابل موقعیت دارد، برغم توجه جهانیان وبخصوص جهان اسلام به این کانون فرهنگی اسلامی ، تا جایی که دیده میشود،  کاروان پیشرفت وسازنده گی  متاسفانه دراین شاهراه مدنیت عقب مانده است.

باید گفت برغم دستاورد های معین وسازنده گی هایی که صورت گرفته، در کشوری دارای نیروی پر توان کاری ومردم مستعد به سازندگی که میلیاردها میلیارد دالر از کمک های خارجی در ان سرازیر میشود تا هنوز نتوانسته اند این شهر زیبا ، معظم و آثار گرانبهای تاریخی آن را که نماد شکوه ، جلال وعظمت فرهنگی اجداد متمدن ما میباشد دوباره سازی کنند و در احیای مجدد شهر مجد مجدود نقش دلسوزانه یی داشته باشند. برغم شرایط دشوار ناشی از جنگ تحمیلی در کشور، تا هنوز نتوانسته اند که افتخارات تاریخی و گنجینه های پرباراسلامی این سرزمین را به جهانیان وبخصوص جهان اسلام معرفی نمایند. چه رسد به ایجاد گری های بزرگ در راستای فرهنگ وتمدن بین المللی اسلامی، در حالیکه  از طرح وتصویب انتخاب شهر غزنی بحیث کانون فرهنگی جهان اسلام حدود پنج سال میگذرد ودر آینده نزدیک شاهد افتتاح آن خواهیم بود ، ولی از کمبود آماده گی های لازم درین راستا  آیا جای تاسف نیست ؟ آیا مهمانان بین المللی اسلامی، بازدید آثار تاریخی غزنی ومشاهدات شان  بروی سنگ پارچه های مملو از گرد وخاک و آثار گیر مانده در زیر آوار ها و قامت های شکسته مینار ها وگنبد های پارچه پارچه  مساجد واماکن مقدسه ومتبرکه را چگونه ارزیابی خواهند نمود وبرداشت آنها از مشاهدات شان چه خواهد بود ؟ ، آیا ناتوانی امروز ، توانایی دیروز را زیر سوال نخواهد برد ؟  

بایک نگاه کوتاه وارزیابی  ساده از قصر ها وشهرک های موجود ، درین جا وآنجا ی کشور در مقایسه با اماکن مقدسه و آثارگرانبهای تاریخی شهرهای افغانستان وبخصوص شهرغزنی ، ببین که فرق در آن از کجاست تا به کجا ، وبنا به گفته مشهور ، فرق این از ریسمان تا آسمان، بنا بر آن در کشوری جنگ زده ، مواجه با مشکلات وچالش ها  کمبود کاری درمدیریت و کم توجهی به قانون و مشارکت عمومی کارآگاهان و دلسوزان امور به مسایل ملی وبین المللی از یکسو واز طرفی هم مداخله مستقیم ونفوذ همسایگان، چه امیدی میتواند به دستا ورد ها ی کلان وموفقیت های بزرگ داشت .

البته به با ور این قلم برای آبادی وسازندگی کشور ودو باره سازی شهر غزنی و آمادگی لازم برای انجام موفقانه این اهداف واین کانون بزرگ فرهنگی جهان اسلام، ریزرف ها ،راه حل ها وامکانات زیادی موجود است.مهم آنست تا همه امکانات وپوتنسیل های کاری وایجاد گری هایی که در کف توانایی واستعداد سرشار هموطنان با اندیشه و با خرد، با دانش ودلسوز،منور وچیز فهم وکار آگاه کشور است ،بکار گرفته شود، خود گذری ها ، فروتنی ها ،همکاری ومشارکت همگانی بخاطر منافع علیای کشور،  بر خود محوری ها غلبه کند ، صف های اتحاد وهمکاری در بین هموطنان ما فشرده ترگردد.اتحاد فکر واندیشه ، وحدت عمل ونظر،ملاک قضاوت وتوانایی هموطنان عزیز ما در قبال سازنده گی وطن ما خواهد بود .

 انتخاب شهر غزنی بحیث مرکز فرهنگی  جهان اسلام وافتتاح این کانون بزرگ اسلامی  در واقع  تجلی  فرهنگ عظیم کشور ما میباشد وجای گاه افغانستان در صدر افتخارات کانون بزرگ فرهنگی جهان اسلام تحکیم می یابد. لازم است تا ازین موفقیت وموقعیت افتخار آمیز برای گسترش فعالیتهای فرهنگی ، هنری ، کلتوری وسازنده گی ودوباره سازی اماکن مقدسه وتاریخی وآثار معتبراسلامی در کشورما سعی لازم بعمل آید تا شکوه وجلال عالی اسلامی ، ترقی وپیشرفت بر سکوی خوشبختی بهروزی وموفقیت های چشمگیر مردم این سرزمین قرار گیرد وازین طریق تو جه عالمیان وبخصوص جهان اسلام ، به امر صلح ودوستی ،گذشت وآشتی ،همدلی وبرادری وزیست با همی در کشور ما معطوف گردد.تا باشد که شهر غزنین به مرکز صلح جهانی مبدل گردد. امید میرود که این اقدام بزرگ وتارخی منجر به قطع مداخلات همسایگان وبیگانگان در امور داخلی کشور مان گردد ونفوذ عناصر خرابکار وبیگانه از شهر ها ومناطق مختلف کشور قطع گردد. زیرا خرابکاری و دشمنی با افغانستان در حقیقت دشمنی با جهان اسلام  بوده ، دوستی با افغانستان وارج گذاشتن به شهر غزنی ومقدسات آن  در واقع خدمت به جهان اسلام تلقی میگردد. امید است بجای مداخلات وحملات برخی از همسایه گان ما، روابط دوستانه ،همکاری های ثمر بخش واحترام متقابل برقرار گردد . امید واریم با افتتاح مرکز فرهنگی جهان اسلام در کشورما صلح وثبات دایمی برقرار گردد. با افتتاح مرکز فرهنگی جهان اسلام در شهر غزنی ، روابط دوستانه وهمکاری های متقابلا مفید در میان مردمان وملت های آزادهء جهان کشورهای اسلامی ومردم آزاده افغانستان  تحکیم وگسترش یابد وبا تبادلات نظر ها وتجارب علمی روابط دوستی وهمکاری با همدیگر تحکیم یابد وبرمبنای آن اساسات ومشترکات علمی وتحقیقاتی بسط وگسترش یافته ومنجربه شگوفایی استعداد ها وتوانایی های علمی وفرهنگی گردد .

ودر پرتو آن جهانبینی علمی و واقعی اسلامی بروشنی از میراث های علمی وفرهنگی بجا مانده ازعلما، فلاسفه ، دانشمندان ونیا کان ما به جهان معرفی گردد ودر رشد وشگوفایی علم وفرهنگ استعداد ها وابتکارات خلاقانه جوانان گام های هدفمندانه برداشته شود ودر گستره شگوفایی فرهنگی، پروسه روشنگری وتحقیقات علوم برای اعتلا ونو سازی  کشور بسط وگسترش یابد.

 این در صورتی امکان پذیر است که مردم مستضعف افغانستان ودر پیشاپیش آن علمای واقعی وروحانیون پاکنهاد وطنپرست کشور در یک صف مقدس با نیرو های صلحدوست وطنپرست ، دموکراتیک وترقی خواه عدالت پسند وداد خواه ، متحد ویکپارچه شوند  و در راه اتحاد وهمبسته گی ملی تلاش های خستگی ناپذیر صورت گیرد ،به یقین که درروشنی علم واندیشه سالم ، وحدت ملی تحکیم خواهد شد ، راه ترقی وتعالی کشورهموار و در مسیرروشنگرانه آن  کاروان صلح وترقی، آبادی ورفاه همگانی به سرمنزل مقصود خواهند رسید. چونکه حل تمام مشکلات واجرای امور تنها قدرت وثروت نبوده بلکه ابتکار وخلاقیت ،دانش ودوستی، برادری وهمکاری، حلال مشکلات همگانی بوده وانسان را بسوی خوشبختی میرساند .

مسلما غزنی افتخار تاریخی ومیراث گرانبهای بجامانده از پدران ما میباشد. هرگونه تعلل به کار سازنده گی در ین کانون بزرگ فرهنگی نقش سازنده گی ومسوولیت پذیری ما را کم رنگ ساخته و زیر سوال می برد .