به نام خداوند و بخاطر افغانستان مستقل و سربلند !
۲۸اسد ، روز استرداد استقلال افغانستان

یکی از پرافتخارترین و شورانگیز ترین صفحات زرین تاریخ معاصر ما و نماد اراده و محصول مبارزه و فداکاری مردم و تبارز همبستگی ملی تمام اقوام باهم برادر و برابر، در برابر اژدهای استعمار کهن انگریز ، بخاطر احراز حق افغانستان را در تعیین آزادانه سیاست خارجی آن میباشد .
بهترین نحوه تبجیل از این روز بزرگ و حماسه آفرین ، گرامیداشت خرد ورزانه ، ازاین آرمان تاریخی که با خون و ایثار پدران و مادران ما رقم خورده است :
بازخوانی درس های تاریخی و خواست واقعی محصلان استرداد استقلال افغانستان ، پدران معنوی ما ، مشروطه خواهان و آزادیخواهان شجاع و شاه امان اله فقید ، این شاخص ترین نماد :
استقلال ، ازادی ، ترقی ، تجدد ، برابری و سمبول وحدت ملی افغانستان میباشد .
این شاه منور مولف رساله ارزشمند در باره حاکمیت قانون و یگانه زمامدار کشور است که از طرف یونورستی های بزرگ آکسفورد و برلین ، لقب دوکتورای افتخاری را بدست آورده است .
اندیشه استقلال خواهی نباید فقط یک خاطره تاریخی نوستالژیک ، بلکه در بازخوانی جنبش مشروطیت افغانستان و با مفاهیم جاودان :
آزادی، سیادت قانون ، قانون اساسی ، عدالت، حقوق مساوی مردم ( اعم از زن مرد و تعلق قومی و مذهبی ) ، استقلال نسبی اقتصادی همراه ، گرامیداشت تا در مسیر استقلال واقعی قرار گیریم .
استرداد استقلال (۱۹۱۹ م ) در راستای مبارزه تاریخی علم و جهل و جدل ( سنت و تجدد ) و بعد از شمس النهار و در دوره بعد از ایجاد دولت مرکزی ( با خون و آهن ) و ایجاد زمینه برای تحول ، زمینه ساز ، اجرای تحولات بزرگ و نهضت بزرگ امانی ، بخاطر گذار از عقب مانده گی قرون ، به شاهراه ترقی ، توسعه و نوگرایی در تمام ابعاد سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی و حیات جامعه افغانستان گردید که باید از آن بحیث بزرگترین پروژه تاریخی و راهگشا مدرنیته یاد کرد .
ولی هیهات افسوس و صدافسوس
که آماج دسایس دشمنان تاریخی افغانستان ( استعمار انگلیس ) و پاسداران جهل و تاریکی قرار گرفت .
با سقوط نهضت امانی ، آرمان دشمنان ترقی و ملا عبداله ( ملای لنگ ) و دیوبند آنوقت در نخستین فرمان حبیب اله کلکانی بازتاب یافت و تمام مظاهر نهضت امانی « منسوخ » و رهبران ، آنرا « دهری » خواندند .
البته با مرور به آن فاجعه تاریخ باید از اشتباهات در تطبیق اصلاحات ، درس های را آموخت .
از این منظر، و در امتداد :
« جدل تاریخی مشروطه و مشروعه »
، با شکست های بعدی در این بیشتر از یک قرن اخیر :
ما کماکان ، مقروض مشروطیت و مشروطه خواهان بزرگ افغانستان و ، همان « پروژه » و آرمان شاه امان اله فقید ، ناشی از نخستین قانون اساسی ، اولین دولت ملی و آرمان های قانون گرایی، آزادی ، عدالت و ترقی میباشیم .
بدینرو :
در احوال ناهنجار و پر منجلاب کنونی و در جدل جاری :
«مشروطه و مشروعه» و در حالیکه وطن مشترک ما افغانستان عزیز و لایتجزأ ، با بحرانات بزرگ و منجمله :
بحران حقوقی ومشروعیت مواجه است و پاشنه آشیل آن :
فقدان دولت مقتدر ملی قانون محور ، عدالت گستر و متبعث از اراده آزاد مردم میباشد ، بر ما است :
که با تشخیص دقیق نیاز « مادروطن » و با چنگ زدن به منافع ملی افغانستان :
انفاذ قانون اساسی را ، بمثابه شاه کلید ، باز نمودن ، قفل دروازه بسوی ، دولت متعارف که جایگاه شایسته بین المللی افغانستان را احراز و از تمامیت ارضی ، استقلال و حاکمیت ملی دفاع نماید .
دستیابی به چنین مامول بزرگ ملی ، زمانی یک ، « سراب » نخواهد بود که :
همه پاسداران استقلال ، ازادی ، عدالت و ترقی افغانستان ، بدون در نظرداشت حضور شان در کدام ضلع ، شطرنج پر رنج افغانستان :
و بدون هر نوع تبعیض و تمایز ، قومی ، سمتی ، مذهبی و ایدیولوژیک با وفاق و تمکین به وحدت ملی ، که بقول شاه امان اله فقید :
« موجودیت افغانستان در گرو ، آنست »
۲۸ اسد و سالروز استرداد استقلال را ، بمثابه روز تجدید پیمان ملی صادقانه بخاطر پاسداری از ارزش های والای متذکره ، با فكر كلان ملى ، منورانه و دادخواهانه گرامیداشت نماییم .
منحیث حسن ختام :
مکتب ماست ، جای استقلال
سبق ما ، هوای استقلال
و سزاوار است که در روز استقلال ، همچنان ، روان استاد بزرگوار قاسم افغان و « پیر خرابات افغانستان » ، را شاد بخواهیم که :
که این ابیات را به نماینده دولت استعماری انگلیس ( دابس ) ، تدریس میکرد .
با حرمت
هیات اجراییه انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان
میر عبدالواحد سادات رییس انجمن
۱۹ اگست ۲۰۲۶
بامـداد ـ فرهنگی و اجتماعی ـ ۱/ ۲۶ـ ۱۹۰۸
Copyright ©bamdaad 2026