اعلامیه انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان بمناسبت روزهای جهانی عدالت اجتماعی و زبان مادری
بنام خداوند حق و عدالت
هم وطنان گرامی،
۲۰ و ۲۱ فبروری روز بین المللی به ابتکار سازمان ملل متحد روز به عنوان روز جهانی عدالت اجتماعی و روز بین المللی زبان مادری اعلام و گرامی داشته میشود.
این روزها یادها نیاز حق بنیادین هر انسان برای کرامت، عدالت، فرصت های برابر و حفاظت از هویت فرهنگی و زبانی است و تعهد دولتها و جامعه جهانی را برای مقابله با فقر، تبعیض و نابرابری یادآوری می کند.
عدالت، جوهر تاریخ بشر است و عدالت اجتماعی، رکن اساسی صلح پایدار، ثبات اجتماعی و انسجام ملی به شمار می رود. براساس اعلامیه جهانی حقوق بشر، هر فرد حق دارد از سطحی از زندگی شایسته، شامل خوراک، مسکن، مراقبت صحی ، آموزش و ارزش های فرهنگی خویش برخوردار باشد.
میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دولتها را موظف میسازد عدالت اجتماعی را با تضمین حق کار، آموزش، امنیت اجتماعی و مشارکت فعال شهروندان محقق سازند. افزون بر این، کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان، بر برابری جنسیتی و دسترسی برابر زنان به آموزش، کار و مشارکت عمومی تأکید دارد.
افغانستان کشور، کثیرالقومی و با تنوع غنی زبانی و فرهنگی است که هر کدام بخش از باغ بزرگ ملت لایتجزای افغانستان است.
صحبت و انکشاف زبان مادری نه تنها حق فرهنگی و هویتی است، بلکه پیش شرط عدالت اجتماعی، تساوی حقوق و مشارکت کامل شهروندان در زندگی اجتماعی و سیاسی محسوب میشود.
که در اسناد حقوقی آنی سازمان ملل متحد نیز مسجل گردیده است:
اعلامیه حقوق اشخاص متعلق به اقلیتهای ملی زبانی ، قومی، مذهبی و زبانی (۱۹۹۲ م )
کنوانسیون حقوق کودک (در زمینه حق آموزش به زبان مادری در مراحل ابتدایی - ۱۹۸۹ م)
متأسفانه، احوال نا هنجار کنونی کشور فقر گسترده، بیکاری فراگیر، فروپاشی نظام حمایت اجتماعی و خدمات عمومی، محرومیت دختران و زنان از آموزش و حذف نظام مند گروههای قومی و زبانی از عرصه عمومی، نمونه های بارز از تبعیض ونقض عدالت اجتماعی و حقوق بنیادین شهروندان افغانستان است.
این مصیبت با سیطره ذهنیت تکفیری ، در سایه استبداد خشن شخص محور رهبرطالبان ، و فقدان حکومت مشروع و پاسخگو ، تهدیدی مستقیم برای صلح، ثبات و انسجام ملی به شمار میرود.
فشار بر زبانهای دیگر و محدود سازی آنها، نه تنها حقوق فرهنگی و آموزشی را نقض می کند، بلکه بیعدالتی و نابرابری اجتماعی و اقتصادی را عمیق تر می سازد.
عدالت اجتماعی و احترام به زبانهای مادری در افغانستان بر سه رکن بنیادین استوار است:
۱- برابری فرصت ها ، تضمین دسترسی برابر همه اقوام و زبان ها به آموزش، کار و مشارکت اجتماعی ،
۲- توزیع عادلانه منابع، کاهش فقر، حمایت از گروههای آسیب پذیر و تضمین رفاه اجتماعی،
حاکمیت قانون و پاسخگویی حاکمیت ، رعایت حقوق بشر، حفاظت از هویت فرهنگی و زبانی.
تجربه تاریخی نشان داده است که بدون عدالت اجتماعی، احترام به زبان های مادری و پاسخگویی قدرت سیاسی، شکاف های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی عمیق تر می شوند و محرومیت، تنش و بی ثباتی پایدار تقویت می گردد.
عدالت اجتماعی و حق استفاده و انکشاف زبان های مادری تنها در یک چارچوب یک حکومت مشروع و پاسخگو قابل تحقق است.
در این روز جهانی عدالت اجتماعی و زبان مادری انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان تأکید می کند:
- مبارزه با فقر و تضمین آموزش و مشارکت برابر برای تمام گروههای قومی و زبانی، به ویژه زنان و دختران، در صدر اولویتها باشد،
- زبانهای مادری باید در آموزش، رسانه و زندگی عمومی به رسمیت شناخته شوند و هرگونه تبعیض زبانی پایان یابد،
- دولتها و جامعه جهانی موظفاند نهادهای پاسخگو و مشروع را بازسازی و عدالت اجتماعی، تساوی حقوق و احترام به تنوع قومی و زبانی را محقق سازند،
- عدالت اجتماعی و احترام به زبانهای مادری، پیش شرط صلح پایدار، توسعه انسانی و مشروعیت هر نظام سیاسی در افغانستان است.
هموطنان گرامی، عدالت اجتماعی، احترام به زبانهای مادری و تساوی حقوق، نه شعار و نه آرمان دست نیافتنی، بلکه یک تعهدی حقوقی، اخلاقی و سیاسی است.
«روز جهانی زبان مادری» » و « روز جهانی عدالت اجتماعی» یادآور این حقیقت است که افغانستان تنها زمانی مسیر توسعه، صلح و ثبات را طی خواهد کرد که عدالت اجتماعی، تساوی حقوق و حق تمام زبانها به صورت واقعی، فراگیر و پاسخگو برقرار باشد.
بیاد داشته باشیم که:
هیچ حاکمیت سیاسی بدون عدالت اجتماعی و احترام به تنوع زبانی و قومی نمی تواند مشروعیت کسب کند.
افغانستان تجزیه ناپذیر ، خانه مشترک تمام اقوام و زبانها و پیروان مذاهب مختلف است و موجودیت آن بقول شاه امان اله فقید ، در گرو، وحدت ملی آن است
با حرمت
هیات اجراییه انجمن انجمن سراسری حقوقدانان افغانستان
میر عبدالواحد سادات ، رییس انجمن
بامـداد ـ دیدگاه ـ ۱/ ۲۶ـ ۲۱۰۲
Copyright ©bamdaad 2026